Valdetectie bij dementie: zorgvuldig inzetten

Een bewoner met dementie kan ’s nachts onrustig zijn of verward opstaan, en kan niet altijd uitleggen wat er aan de hand is. Voor een team is dat lastig: u wilt snel bij iemand zijn die gevallen is, maar u kunt niet elk uur bij elke deur kijken. Valdetectie kan daarbij helpen, mits u het zorgvuldig inzet.

Dit artikel legt uit wat een radarsensor wel en niet doet, hoe u de instellingen kiest en wat de Wet zorg en dwang (Wzd) van u vraagt. Het is algemene informatie, geen juridisch of medisch advies.

Wat valdetectie bij dementie wel en niet doet

Valdetectie meldt dat iemand lijkt te vallen of langer uit bed is dan u hebt ingesteld. Het is een signaal waarmee een zorgverlener kan gaan kijken. Het is daarmee iets anders dan valpreventie.

Stilzorg doet dus niet het volgende:

• Het is geen valpreventie en stelt geen diagnose.
• Het meet geen ademhaling of hartslag.
• Stilzorg is niet bedoeld om dwalen of weglopen te signaleren.
• Het sluit geen deuren af en beperkt niemand in zijn bewegingen.

Stilzorg is een aanvullend signaleringsmiddel en geen medisch hulpmiddel. Het vervangt geen zorg, toezicht of 112.

Een knop of horloge vraagt veel van een bewoner met dementie

Een alarmknop vraagt dat iemand zich herinnert hem te dragen en in te drukken. Een horloge moet om en opgeladen zijn. Bij geheugenproblemen is dat niet vanzelfsprekend, en wie valt, kan de knop soms niet bereiken.

Een radarsensor aan het plafond vraagt niets van de bewoner. Hij meet beweging en houding in de kamer, maakt geen beeld en neemt geen geluid op. Er is niets om te dragen, af te doen of kwijt te raken. Meer vergelijkingen leest u in Valdetectie zonder camera: radar, wearable en bedsensor vergeleken.

Valdetectie instellen bij dementie, per bewoner

Iedere bewoner is anders. Daarom stelt u per bewoner in wat nodig is, en niet meer dan dat.

• Uit bed melding: standaard na 1 minuut, instelbaar van 1 seconde tot 15 minuten, en op de uren die u kiest, bijvoorbeeld alleen ’s nachts. Een bewoner die vaak even opstaat en terugkomt, heeft misschien een langere drempel nodig. Lees wanneer een uit bed melding helpt.
• Val: een val wordt eerst bevestigd (standaard 10 seconden, instelbaar) en dan gemeld. Gaat iemand gewoon op de grond zitten, dan kan dat een melding geven; de zones en tijden stemmen we daarom per kamer af.
• Zoemer en rood lampje: in de kamer geeft de sensor bij een alarm een rood lampje en een zoemer. Voor een bewoner die daarvan schrikt of onrustig wordt, zet u de zoemer uit.
• Wie krijgt de melding: de binnenpost, de app van de nachtdienst of, als optie, een telefoontje naar vaste nummers.

Te veel meldingen die niets betekenen, leiden tot alarmmoeheid. Loop de instellingen daarom na een paar weken per bewoner na en leg het resultaat vast in het zorgplan. Valse meldingen zijn nooit helemaal uit te sluiten.

Valdetectie bij dementie en de Wet zorg en dwang

Toezicht uitoefenen is volgens de Wzd een vorm van zorg. Het is onvrijwillig als de cliënt of zijn vertegenwoordiger zich ertegen verzet. Een valsensor is dus niet automatisch onvrijwillige zorg, maar kan dat worden.

• Instemming: beslist de bewoner zelf, dan telt zijn instemming. Treedt een vertegenwoordiger op, dan telt diens instemming, maar verzet van de bewoner geldt ook dan. Verzet van de bewoner op enig moment gaat boven eerdere instemming.
• Let op signalen van verzet, ook later. Een bewoner die de stekker eruit trekt of de zoemer steeds wegdrukt, geeft misschien een signaal.
• Leg de afweging altijd vast, ook als er geen verzet is. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd vraagt dat bij domotica.
• Bij verzet en als de sensor toch nodig is, volgt u het stappenplan van de Wzd.
• Geen deursluiting. Stilzorg gebruikt een relais niet om de deur van een bewoner te sluiten of op slot te houden. Dat is het beperken van bewegingsvrijheid en vraagt altijd het stappenplan.

De afweging maakt de zorgverantwoordelijke van uw organisatie. De Wzd-functionaris ziet erop toe dat bij onvrijwillige zorg de minst ingrijpende vorm wordt gekozen. Stilzorg beslist en beoordeelt niets. Wij leveren per bewoner een overzicht van de instellingen voor het zorgplan. Meer in Sensoren en de Wet zorg en dwang.

De Wzd gaat over mensen met dementie of een verstandelijke beperking. Heeft een bewoner ook een psychische stoornis, dan kunnen ook de regels van de Wet verplichte ggz gelden. Stand: oktober 2026; dit is geen juridisch advies.

Familie en vertegenwoordiger betrekken

Leg uit wat de sensor doet: geen camera, geen geluidsopname, een melding bij een val of lang uit bed. Vertel ook wat hij niet doet. Zo weet de familie wat er wel en niet van een sensor te verwachten is. Spreek af wie de melding krijgt, binnen welke tijd iemand gaat kijken en hoe die persoon binnenkomt, bijvoorbeeld via toegang voor zorgverleners.

Wat kost valdetectie bij dementie?

Het vaste abonnement is € 35 per kamer per maand, exclusief btw, minimaal 12 maanden. Plaatsen kost eenmalig € 249 per kamer, gratis bij 36 maanden. Wilt u eerst proberen? Tijdelijke inzet kost € 69 per kamer per maand plus eenmalig € 349 voor plaatsen en ophalen. Zie Prijzen, hoe het werkt of plan een demo.

Veelgestelde vragen over valdetectie bij dementie